Realisatie domeinoverstijgend zorgconcept Spoedzorg Zoetermeer

Wat is Spoedzorg Zoetermeer?

Spoedzorg Zoetermeer is de nieuwe coöperatie waarin de Spoedeisende Hulp van het HagaZiekenhuis, de Huisartsenspoedpost en Dienstapotheek van EerstelijnsZorg Zoetermeer, het Regionaal Transferpunt en het Herstelplein Zoetermeer van Zorgpension/Fundis samenwerken. Eén locatie, één naam, één route voor de patiënt. Zo'n constructie bestond in Nederland nog niet. 

De aanleiding is scherp. Zoetermeer is een van de snelst vergrijzende steden van Nederland en kampt met een ernstig tekort aan SEH-verpleegkundigen, triagisten en SEH-artsen. Sandra Delies, manager van de huisartsenspoedpost: “We zijn al lang geleden gestart met dit project, omdat de acute zorg in Zoetermeer onder hoge druk staat. Al zo'n zes jaar geleden is er besloten te komen tot een toekomstbestendige acute zorg. Vraag is: hoe pak je dat aan?”

Het antwoord moest de patiënt een zo snel mogelijke route door de acute zorg geven, bij de juiste persoon. Niet meer dan eens je verhaal doen. Niet doorverwezen worden naar een collega die twee deuren verderop zit.

Waarom was er een verbouwing nodig voor deze samenwerking?

Er is niet meteen verbouwd. Eerst kwam er een Spoedplein, met een gezamenlijke balie waar patiënten zich konden aanmelden. Korte lijnen om de juiste zorg door de juiste hulpverlener bij de patiënt te krijgen. Dat werkte maar half. 

Sandra Delies: “Dat bleek in de praktijk nog steeds niet optimaal te werken, omdat er nog steeds, letterlijk, muren tussen ons in stonden. Die samenwerking kwam daardoor minder goed van de grond dan gewenst. Het leidde nog niet tot het gewenste doel: toekomstbestendige, acute zorg.”
Echte integratie vroeg dus om echte sloop: dezelfde ruimtes, dezelfde materialen, geen schotten. 

Sandra Delies: “Voor een integrale aanpak van de acute zorg was deze verbouwing noodzakelijk. Want om schotten in een organisatie weg te krijgen, moet je soms ook letterlijk muren omver halen. Werkelijke veranderingen kosten tijd, maar deze renovatie/transformatie draagt er flink toe bij dat we straks als één organisatie opereren.”

Sinds 2016 actief voor HagaZiekenhuis Zoetermeer

KOERS werkt sinds 2016 voor het HagaZiekenhuis in Zoetermeer en heeft er in de afgelopen jaren uiteenlopende verbouwings- en renovatieprojecten uitgevoerd. Die langdurige samenwerking en kennis van de ziekenhuisomgeving komen bij de verbouwing van Spoedzorg Zoetermeer goed van pas.

Welke rol heeft KOERS bij de verbouwing?

KOERS is verantwoordelijk voor de bouwkundige uitvoering van de renovatie en transformatie, en verzorgt daarnaast de volledige coördinatie van het proces. Opdrachtgever HagaZiekenhuis besteedde de werktuigbouwkundige installaties uit aan DAEL en de elektrotechnische installaties aan Steegman Elektrotechniek, maar legde de coördinatie van álle werkzaamheden bij KOERS. Alleen zo konden bouwproces en zorgproces op elkaar worden afgestemd, en dat laatste moest 24 uur per dag doorgaan.

Bouwkundig gaat het om circa 1.000 m². Wanden, plafonds en vloerafwerkingen, schilderwerk, kozijnen en deuren, elektrische deuraandrijvingen, vaste kasten en pantry's, vast interieur en maatwerk timmerwerk. Ook de grote vaste wachtbanken maakt KOERS zelf. Fase 1 bestond uit drie behandelkamers, gangzones, toiletgroepen en een kantoorruimte. 
Wat kan blijven, blijft. De bestaande schuifdeuren bijvoorbeeld worden opnieuw afgewerkt in plaats van vervangen.

Hoe blijft de acute zorg tijdens de verbouwing doorgaan?

Dit is de lastigste kant van het project. Een spoedeisende hulp, huisartsenspoedpost of dienstapotheek gaat niet een dag dicht omdat dat in de bouwplanning beter uitkomt.
Het werk is daarom strak gefaseerd. Jaco van Tol, projectleider bij KOERS: “De hele klus wordt door ons in fases aangepakt, waarbij de spoedeisende hulp ‘gewoon’ in bedrijf blijft.” Looproutes, tijdelijke wanden, stofschotten en werkgebieden schuiven continu mee met het zorgproces.
Een afscherming die 's ochtends weggaat om ergens bij te kunnen, staat dezelfde avond weer overeind, omdat de huisartsenspoedpost dan in bedrijf is. De bouwplanning staat nooit op zichzelf: die volgt wat er op dat moment in het ziekenhuis gebeurt.

Dat betekent vroeg in de ochtend beginnen, 's avonds doorwerken of in het weekend. Bij eerdere werkzaamheden in dit ziekenhuis zijn zelfs 's nachts vloeren vervangen, binnen zeer korte tijdvensters.

Wat betekent bouwen in een operationeel ziekenhuis?

Werken in een ziekenhuis dat volledig in bedrijf is, vraagt om uiterste zorgvuldigheid. Strikte hygiëne-eisen, minimale hinder voor de zorgprocessen, maximale veiligheid voor patiënten en zorgprofessionals. Jaco van Tol: “Denk daarbij aan minimalisering van de geluidsoverlast, extra maatregelen om stofoverlast te voorkomen, et cetera.”

Boven een deel van het werkgebied liggen operatiekamers. Boven de spoedzorg zit ook oogheelkunde, waar zeer nauwkeurig wordt geopereerd. Voorafgaand aan bepaalde werkzaamheden zijn daarom boortests uitgevoerd, om te bepalen wat de impact op de directe omgeving zou zijn en op welke momenten er gewerkt kon worden.

Ook tijdens de uitvoering gaat het werk soms even stil. Is de traumakamer naast een werkgebied in gebruik, dan heeft de zorg voorrang.

Hoe wordt overlast voor patiënten en medewerkers beperkt?

Er bewegen dagelijks grote aantallen mensen door het gebied. Alleen de spoedeisende hulp ziet gemiddeld 50 patiënten per dag, en de huisartsenspoedpost verwerkt daarnaast een grote stroom telefoontjes en patiëntcontacten.

Routing en afscherming moeten dus kloppen. Verandert een tijdelijke route, dan komen er extra aanwijzingen bij en wordt het kortgesloten met de medewerkers. Volgens Sandra Delies zijn er tot nu toe geen grote klachten geweest over de werkzaamheden. Wennen was het soms wel; dat is opgelost met betere bewegwijzering en extra communicatie.

KOERS organiseerde daarnaast een bezichtiging op de bouwplaats. Tijdens die rondgang nam Jaco van Tol de medewerkers mee in de werkzaamheden die eraan kwamen. Door die toelichting op locatie kregen zij een concreet beeld van het bouwproces, wat merkbaar bijdraagt aan begrip en betrokkenheid.

Hoe werken KOERS en het HagaZiekenhuis samen?

KOERS put bij dit project uit ruime ervaring in care & cure. Jaco van Tol: “We werken bijvoorbeeld al een jaar of tien voor het HagaZiekenhuis, waardoor we goed weten wat ze van ons verwachten.”
Er is wekelijks overleg en aan beide kanten één aanspreekpunt: Jaco van Tol namens KOERS en een vaste contactpersoon namens het HagaZiekenhuis die intern de lijnen uitzet. Verandert er iets, dan is snel duidelijk wie wat doet.

Jaco van Tol: “Daardoor loopt het bouwproces op rolletjes. En als er zich al hobbels voordoen, dan zijn die snel uit de weg geholpen. Wij realiseren ons maar al te goed dat de zorg altijd voorop staat en altijd doorgang moet kunnen vinden.”

Waarom kon de bouwtijd korter?

Het ziekenhuis had zelf zes fases voor ogen. Al tijdens de eerste fase zagen Jaco van Tol en de uitvoerder dat het anders kon. Jaco van Tol: “Wij hebben bedacht dat het, om een paar eenvoudige ingrepen in de planning, ook wel in vier fases kon. Dat scheelt niet alleen in de overlast, maar zorgt er ook voor dat de oplevering twee maanden eerder plaats zal vinden. Met alle kostenbesparingen van dien.”

Dat vroeg meer dan een streep door de bouwplanning. Afdelingen moesten tijdelijk verhuizen, medewerkers anders worden ingedeeld en ruimten op andere momenten vrij zijn. Samen met alle betrokkene, is daarvoor een nieuw plan gemaakt; na interne goedkeuring konden de fases worden samengevoegd.

Hoe bijzonder is het dat de acute zorg openbleef?

Sandra Delies noemt dat een van de belangrijkste prestaties van het project: tijdens de verbouwing is de acute zorg geen enkele keer volledig gesloten geweest vanwege de bouwwerkzaamheden. 

Dat lukt alleen als je elke ingreep kritisch bekijkt. Hoeveel tijd is er écht nodig? Kan het af te sluiten gebied kleiner? Kan de onderbreking korter? Zo worden bouw en zorg steeds opnieuw op elkaar afgestemd.

Daar komt bij dat niet iedere bouwmedewerker zomaar op zo'n project wordt ingezet. Het vraagt vakmensen die weten hoe je je in een ziekenhuis beweegt en die begrijpen dat deze omgeving anders functioneert dan een reguliere bouwplaats. 

Spoedzorg Zoetermeer laat zien wat bouwen in de zorg vraagt: strak faseren, continu afstemmen en snel schakelen als de situatie daarom vraagt. Techniek is daarbij maar de helft van het verhaal.Het resultaat is een locatie waar domeinoverstijgende acute zorg voor het eerst in Nederland onder één dak samenkomt. Daar zijn opdrachtgever en bouwer allebei trots op. Betere gebouwen, betere toekomst.